Alfons De Cuyper
Alfons De Cuyper werd geboren te Heverlee (bij Leuven) op 22 mei 1887. Zijn ouders verhuisden naar Gent en hij kwam er als jonge kunstenaar terecht aan de Academie voor Schone Kunsten. Hij was een van de beste leerlingen en kaapte vooral in de tekenklassen alle prijzen weg. Hij werd er vanaf 1924 ook leraar. In 1910 werd zijn werk bekroond met de vierjaarlijkse prijs van de stad Gent voor ‘Tekenkunst’. De Cuyper had naar verluid zijn atelier in het Pand te Gent.
De kunstenaar trok samen met zijn goede vriend Jules Verwest in 1913 op studiereis naar Italië. De werken die hij mee terugbracht waren schitterend: gedurfde ‘tachistische’ zichten van de haven van Napels, Venetië, landschappen, enz., die dus met doorgedreven impressionistische toets geschilderd waren. In deze werken viel reeds op dat de kunstenaar een groot gevoel voor kleur had. Het gebruik van dit heldere coloriet was echter van korte duur; op een paar werken die de kunstenaar maakte bij zijn terugkeer in Gent na, schilderde De Cuyper nadien in de typische gedempte kleuren kenmerkend voor onze contreien.
Eens terug in België werd hij betoverd door het Vlaamse landschap, dat hij weergaf in een stijl die men zou kunnen omschrijven als impressionisme met een symbolistische ziel. Hij wordt door sommige auteurs vergeleken met Gustave Den Duyts, juist omwille van de speciale atmosfeer die hun beider werken veelal uitademen. Het impressionisme week echter vlug voor een meer expressieve benadering van zowel landschap als stad. Vele auteurs herkennen een zekere verwantschap tussen De Cuyper en Albert Baertsoen, in de zichten die de kunstenaar maakte van Gent. Baertsoen was trouwens bevriend met De Cuyper. Bij zijn landschappen valt de verwantschap op met Albert Claeys, die net zoals de Cuyper een zachter expressionisme beoefende. De Cuyper heeft echter meer oog voor het detail, dat vaak tot doel heeft de compositie te verlevendigen.
Alfons bracht zijn vakanties door aan de Belgische kust in Oostende, waar hij meer dan eens onder de bekoring kwam van haar mysterieuze haven en kaaien; beelden die hem niet loslieten en resulteerden in menig werk.
In de jaren ’30 werd zijn stijl meer hermetisch. De kunstenaar verwierf een voorliefde voor donkere kleuren en zijn landschappen werden veelal verlicht door maanlicht.
Na de Tweede Wereldoorlog richtte De Cuyper zijn aandacht op Gent en schilderde prachtige zichten van de oude stad en haar drukke markten. Deze werken werden opnieuw zeer kleurrijk en gestoffeerd met tal van figuren.
Alfons De Cuyper heeft regelmatig tentoongesteld op de Driejaarlijkse Salons van Gent, Antwerpen en Luik. Ook aan de tentoonstellingen van ‘Kunst & Kennis’ (vereniging van afgestudeerde kunstenaars en sierkunstenaars van de Gentse Academie) te Gent heeft hij verscheidene malen deelgenomen, zoals b.v. in 1924. Naar aanleiding van zijn zestigste verjaardag in 1947 werd hem een grote retrospectieve aangeboden in de ‘Jordaenszaal’ te Gent. Alfons De Cuyper is overleden te Gent in 1950.
Zijn werken vonden in binnen- en buitenland hun plaats in privécollecties. De meest bekende buitenlandse verzamelaar van het werk van De Cuyper is de automagnaat Ford, die naar verluid tijdens een rondreis in contact kwam met de schilder en er verscheidene werken van aankocht. Het Museum voor Schone Kunsten te Gent bezit een stadzicht van de kunstenaar uit 1944 en in de collectie van de Provincie Oost-Vlaanderen bevindt zich een Genst marktzicht.
Bibliografie.
Piron P., Dictionnaire des Artistes Plasticiens de Belgique des XIXe et XXe Siècles, Bruxelles, Art in Belgium, 2003, tome 1.
Pas W. & G., Biografisch Lexicon Plastische Kunst in België, Antwerpen, De Gulden Roos, 2000, deel 1.
Crick J., Leven en werken onzer Beeldende Kunstenaars, s.l., s.e., [1934], pp. 99-102.
De muren weten ervan, Gent, Museum voor Volkskunde, 19/07-30/09/1997.
Kunst en Kennis Gent - Jubeluitgave bij het dertigjarig bestaan van den kring, Gent, Kunst en Kennis, 1927.
Internetdatabank: Van Ryssel D., Lexikon van Oost-Vlaamse Schilders en Beeldhouwers (1700-1940), Gent, Universiteitsbibliotheek Gent, 2007.